ARMENIAN REVOLTS - MUSA BEY INCIDENT - MUSA BEY OLAYI

MUSA BEY INCIDENT

Before the Kumkapi protest in Istanbul by the Hinchak Committee, one of the incidents that were used by the committee members as various means of propaganda towards Europe was Musa Bey Incident. Because of this incident the safety and the security of the properties of Armenians in Turkey were put forward as something identical to the security of the Christianity and the wails occurred by this way.

The complaints on Musa Bey, who was from Mutki, can be summarised as follows:

 usa Bey pillaged and tyrannised a lot. However these complaints were not dwelled upon. Especially, he kidnapped an Armenian girl called Gulizar, the daughter of a priest from Mus province, and he took her to his house and raped her than he gave her to his brother; but he stipulated that she would be Muslim. The girl did not accept to change her religion. She became mutilated in her eyes because of the beating of Musa and she escaped from Musa’ s house to complain and came to Istanbul with the people from Mus, who were going to Istanbul. Including this girl and the priest, in total, 58 Armenian people from Mus made a petition to the Prime Minister’s office and to the Administration of justice. Nevertheless they could not receive a reply. The committee and the patriarchate accommodated them in the inns. With the encouragement of the committee, they were made to cry, “Mercy”, in the Sultan’s public procession place. Upon this incident they were taken to the Reception Rooms and were interrogated.

Thereupon Musa Bey was taken to Istanbul to be tried. He was tried in the presence of people, including political representatives and the members of press. About 60 complainants and witnesses were listened in the hearing. At the end, no evidence was found, Musa Bey was found not guilty. So this protest, to which the members of the revolt were attached great importance, did not obtain the desired result.

However, to this, the Musa Bey Incident became a considerable propaganda material. The photographs of Gulizar with her mother and her priest uncle and were sent everywhere especially abroad. Thus, they tried to incite Christian bigotry.

REFERENCE:
Uras, Esat, Tarihte Ermeniler ve Ermeni Meselesi, Istanbul, 1987, pp. 460-461

MUSA BEY OLAYI

Hınçak Komitesi tarafından İstanbul'da yapılan Kumkapı gösterisinden önce, komiteciler tarafından bütün Avrupa'ya karşı türlü şekillerde propaganda aracı olarak kullanılmış olaylardan biri de Musa Bey Olayı'dır. Bu olay dolayısıyla Türkiye'deki Ermenilerin can ve mal emniyeti, Hıristiyanlığın güvenliği ileri sürülmek suretiyle feryatlar koparılmıştır.

Mutki'li olan Musa Bey hakkında ileri sürülen şikayetler şöyle özetlenebilir:

Musa Bey birçok yağmalar, zulümler yapmış; ancak hakkındaki şikayetlerin üzerinde durulmamış. Özellikle Muş'lu bir papazın kardeşinin kızı olan Gülizar adında bir Ermeni kızını kaçırarak evini getirmiş, ırzına geçmiş, sonra kardeşine vermiş; fakat İslam olmasını da şart koşmuş. Kız, Hıristiyanlıktan dönmeyi kabul etmemiş. Musa'nın attığı sopalardan bir gözü sakatlanmış ve Musa Beyin evinden kaçarak şikayette bulunmak üzere İstanbul'a giden Muşlularla birlikte İstanbul'a gelmiş. Bu kız ve papaz da dahil 58 Muş'lu Ermeni, Başbakanlığa, Adliyeye dilekçe vermişler. Karşılık alamamışlar. Komite ve patrikhane tarafından hanlara yerleştirilmişler. Komitenin teşviki ile Selamlık resminde "merhamet" diye bağırtılmışlar ve bunun üzerine Mabeyn Dairesi'ne getirtilerek sorguya çekilmişlerdir.

Bunun üzerine Musa Bey, muhakeme edilmek üzere İstanbul'a getirilmiştir. Yabancı siyasi temsilcilerin ve gazetecilerin de hazır bulunduğu büyük bir dinleyici kütlesi önünde muhakeme edilmiştir. Mahkeme sırasında altmış kadar şikayetçi ve tanık dinlenmiştir. Neticede, sorumluluğu gerektiren bir şey görülmediği için, Musa Bey suçsuz bulunmuştur. Böylece komitacıların büyük önem verdikleri bu gösteri de istenilen sonucu vermemiştir.

Bununla beraber Musa Bey Olayı kuvvetli bir propaganda malzemesi olmuştur. Ermeni kızı Gülizar'ın anası ve amcası olan papazla birlikte fotoğrafları çekilerek her tarafa, özellikle yabancı ülkelere gönderilmiştir. Bu suretle, Hıristiyan yobazlığı tahrik edilmek istenmiştir.

KAYNAK:
Uras, Esat-; Tarihte Ermeniler ve Ermeni Meselesi, İstanbul 1987, s. 460-461