The Armenian revolts started with the Erzurum incident in 1890 and ended with Van rebellion in 1896. This period of Armenian massacres to Turks was referred as a so-called “genocide” by the Western world.
Nalbadian says, ”in this period, 50.000-300.000 Armenian were killed.”
David Marshall Lang writes that 200.000 Armenians were killed between 1894-96.
According to Pastirmaciyan there were 100.000-110.000 dead people.
Misasskian writes “At least 300.000 Armenians died.”
epsius’s number for Armenian casualties is 88.243.
However, there are some doubts about all these figures. For instance, in 1896 it is said that 20.000 people were killed in Van. But most of the bands activated in Van province came from Iran. Saadettin Pasha says that 6.000 people died in Zeytun. According to Agasi 125 people lost their lives. The British documents state that after the end of the rebellion the people, who died because of the diseases, were 3.000. Yet these deaths are not related to the rebellion.
Bliss’s figure belonging to 1895 is 35.032.
It is evident that the Armenian bandits and rebels killed thousands of Turks in 1890’s and the Armenian casualties during their own revolts would not be more than 20.000.
Agasi’s words “We killed 20.000 Turks in Zeytun” clarify the facts. With no doubt, Muslim casualties are much more than the Armenian casualties.
REFERENCE:
Gürün, Kamuran, Ermeni Dosyasi, TTK Basimevi, Ankara,1983,pp.167-68
İSYANLARIN GENEL TABLOSU
1890'da Erzurum olayı ile başlayıp 1896 Van isyanı ile biten dönem, Batı dünyasında büyük bir soykırım dönemi olarak gösterilir.
Nalbadian, "bu devrede 50.000-300.000 Ermeni öldürülmüştür" der.
Davih Marshall Lang, 1894-96 arasında 200.000 Ermeni öldürüldüğünü yazar.
Pastırmacıyan'a göre 100.000-110.000 ölü vardır.
Misasskian ise, "En az 300.000 Ermeni ölmüştür" diye yazar.
Hepsius'un rakamı 88.243'dür. Ancak bu rakamı nereden bulduğu anlaşılmamaktadır. Mesela 1896'da Van'da 20.000 kişi ölmüş gösterir. Halbuki Van şehrinin içindeki çetelerin çoğu İran'dan gelmedir ve Saadettin Paşa'nın verdiği rakamlardan şüphe etmek için de sebep yoktur. Keza Zeytun'da 6.000 kişinin öldüğünü yazar. Aghasi ise 125 kişi zayiat verdiklerini yazmaktadır. İsyan bittikten sonra hastalıkların ölenlerin dahi 3.000 civarında olduğu İngiliz dokümanlarında yer alır ki, bu ölümlerin isyan olayı ile ilgisi yoktur.
Bliss'in, 1895 rakamı 35.032'dir.
Komitacı Ermenilerin kurşunları ile ölen Ermenileri de Türkler öldürdü sayılsa bile, 1890'lı senelerde isyanlar ve ayaklanmalar sırasında hayatlarını kaybeden Ermenilerin sayısı 20.000'e bile çıkarmak güçtür.
Bu arada aynı dönemde ölen Müslümanların hesabını yapmak da gereklidir. Eğer Aghasi'nin "Zeytun'da 20.000 Türk öldürdük" sözünü ciddiye alsak, Müslüman kaybı 25.000'e yaklaşmış ve Ermeni kaybının iki mislini bulmuş olur. Ancak şu muhakkaktır ki, Müslümanların bu iki sene zarfında kaybı 5.000'den az değildir. Bu Müslümanların çok büyük kısmı durup dururken, üstüne ateş açılarak veya bomba atılarak, sırf geride kalanlar hırsa kapılıp da Ermenilere saldırsın diye öldürülmüşlerdir. İşte asıl katliam, asıl cinayet budur.
KAYNAK:
Gürün, Kamuran-; Ermeni Dosyası, TTK Basımevi, Ankara 1983, s. 167-68
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder